ابوالقاسم عارف قزوینی و فرخی یزدی
شرح منبعمحورِ دو شعر «آزادی» و «دفتر زمانه» با موضوع آزادیخواهی، وطندوستی، قناعت، عدالت و ارزش اهل قلم
نالۀ مرغ اسیر این همه بهر وطن است
مسلک مرغ گرفتار قفس، همچو من است
وطنخواهی شاعر و زندانیشدن او به خاطر وطن
اگر با شعرها و سرودهایم مانند پرندهای گرفتار مینالم، برای وطن است؛ روش پرندۀ اسیر در قفس مانند شیوۀ من است.
همت از باد سحر میطلبم گر ببرد
خبر از من به رفیقی که به طرف چمن است
درخواست یاری از باد صبا برای خبررسانی
از باد سحر یاری میخواهم تا خبری از منِ گرفتار به دوستان آزاد و رهایم برساند.
فکری ای هموطنان، در ره آزادی خویش
بنمایید که هر کس نکند، مثل من است
توصیه به حرکت، قیام و آزادیطلبی
ای هموطنان، برای آزادی خود چارهای بیندیشید؛ هر کس چارهای نیندیشد مانند من اسیر و گرفتار میشود.
خانهای کاو شود از دست اجانب آباد
ز اشک ویرانش کن آن خانه که بیتالحزن است
بیگانهستیزی و مبارزه با استعمار
وطنی را که بیگانگان آباد کنند، با ناله و اشک ویران کن؛ زیرا چنین وطنی با ماتمکده تفاوتی ندارد.
جامهای کاو نشود غرقه به خون بهر وطن
بدر آن جامه که ننگ تن و کم از کفن است
توصیه به جانفشانی برای وطن
لباسی را که در راه وطن به خون آغشته نشود پاره کن؛ زیرا آن لباس سبب ننگ و رسوایی و کمارزشتر از کفن است.
آن کسی را که در این ملک، سلیمان کردیم
ملت امروز یقین کرد که او اهرمن است
نکوهش پادشاه روزگار و اشاره به پیدایش سلطۀ بیگانگان
مردم امروز یقین کردند آن کسی که در این کشور به پادشاهی رساندیم، در حقیقت مانند اهریمن و در پی پلیدی است.
هرگز دلم برای کم و بیش غم نداشت
آری نداشت غم که غم بیش و کم نداشت
قناعت و بیتعلقی به داراییهای دنیایی
هرگز به سبب کم یا زیاد بودن داراییهای مادی غصه نخوردم؛ زیرا دلبستۀ کم و بیش دنیا نبودم.
در دفتر زمانه فتد نامش از قلم
هر ملتی که مردم صاحبقلم نداشت
اهمیت نویسندگان، متفکران و اهل قلم
ملتی که افراد اندیشمند، ادیب و نویسنده نداشته باشد، از صفحۀ روزگار فراموش و محو میشود.
در پیشگاه اهل خرد نیست محترم
هر کس که فکر جامعه را محترم نداشت
اهمیتدادن به نظر مردم جامعه
کسی که به اندیشه و نظر مردم جامعه احترام نگذارد، نزد خردمندان محترم نیست.
با آنکه جیب و جام من از مال و می تهی است
ما را فراغتی است که جمشید جم نداشت
آسایش در قناعت و نکوهش دلبستگی به مال
با آنکه از نظر مادی چیزی ندارم و توان خوشگذرانی از من گرفته شده، آرامش و آسایشی دارم که حتی جمشید با آن همه پادشاهی نداشت.
انصاف و عدل داشت موافق بسی ولی
چون فرخی، موافق ثابتقدم نداشت
حمایت از انصاف و عدالت و ارادۀ قوی فرخی
انصاف و عدالت موافقان بسیاری داشت، اما موافقی استوار و ثابتقدم مانند فرخی نداشت.
غزلی اجتماعی از عارف قزوینی با محور آزادیخواهی، بیگانهستیزی و وطندوستی؛ فعل «است» ردیف شعر است.
غزلی اجتماعی از فرخی یزدی با محور قناعت، عدالت، احترام به اندیشه و اهمیت نویسندگان؛ فعل «نداشت» ردیف شعر است.
مراعاتنظیر و تناسب فقط در قلمرو ادبی آمدهاند و در devices خطکشی نشدهاند؛ دو سوی تضاد نیز جداگانه مشخص شدهاند.
مرورِ این درس تمام شد؟
تیکِ مرور فقط در همین مرورگر میماند و پیشرفتت را در صفحهٔ شب امتحان نشان میدهد.
شرحِ کامل و قلمروها در درسنامهٔ همین درس.