محمدتقی بهار (ملک‌الشعرای بهار)
قصیده‌ای اجتماعی، توصیفی و غنایی در توصیف دماوند و دعوت روشنفکران و مردم به مبارزه با ظلم
ای دیو سپید پای در بند
ای گنبد گیتی ای دماوند
توصیف بلندی و برف‌پوش‌بودن قلۀ دماوند
ای دماوند، ای بلندترین گنبد جهان که مانند دیو سپید، اسیر و در بند هستی.
از سیم به سر یکی کله‌خود
ز آهن به میان یکی کمربند
توصیف سفیدی برف قلۀ دماوند و آمادگی آزادی‌خواهان برای مبارزه
ای دماوند، کلاه‌خودی نقره‌ای از برف بر سر و کمربندی تیره از صخره‌های میان کوه بسته‌ای.
تا چشم بشر نبیندت روی
بنهفته به ابر، چهر دلبند
مردم‌گریزی و گوشه‌گیری دماوند و شکایت از خاموشی روشنفکران
برای اینکه مردم چهرۀ زیبای تو را نبینند، آن را در میان ابرها پنهان کرده‌ای.
تا وارهی از دم ستوران
وین مردم نحس دیومانند
بیزاری و دوری از مردم نادان و دیوصفت
تا از هم‌نشینی با مردم پست و دیوصفت رها شوی.
با شیر سپهر بسته پیمان
با اختر سعد کرده پیوند
بلندی دماوند و انزوای روشنفکران
با خورشید آسمان و ستارۀ مشتری پیمان دوستی و همراهی بسته‌ای.
چون گشت زمین ز جور گردون
سرد و سیه و خموش و آوند
شکایت از ظلم حکومت و فضای خاموش جامعه
وقتی زمین از ستم آسمان، افسرده، تیره، خاموش و معلق شد.
بنواخت ز خشم بر فلک مشت
آن مشت تویی تو ای دماوند
دماوند نماد اعتراض به ظلم و ستم حکومت
زمین از خشم، مشتی به آسمان زد؛ ای دماوند، آن مشت تو هستی.
تو مشت درشت روزگاری
از گردش قرن‌ها پس‌افکند
قدمت دماوند و مبارزه با ظلم و نظام‌های استبدادی
ای دماوند، تو مشت بزرگ و استوار روزگاری هستی که از گذشت قرن‌ها به میراث مانده‌ای.
ای مشت زمین بر آسمان شو
بر وی بنواز ضربتی چند
تشویق مردم به مبارزه و قیام علیه ظالمان
ای دماوند که مشت بزرگ زمینی، به آسمان برو و چند ضربه بر آن بزن.
نی نی تو نه مشت روزگاری
ای کوه نی‌ام ز گفته خرسند
ناخرسندی شاعر از ستایش و بی‌حرکتی دماوند
نه، ای کوه؛ تو مشت روزگار نیستی و من از سخن خود راضی نیستم.
تو قلب فسردۀ زمینی
از درد ورم نموده یک چند
بیان ادبی برای برف دائمی دماوند و بلندای آن
تو قلب یخ‌زده و منجمد زمین هستی که از شدت درد، مدتی ورم کرده‌ای.
تا درد و ورم فرو نشیند
کافور بر آن ضماد کردند
بیان شاعرانه برای برف نشسته بر قلۀ دماوند و غم ناشی از ظلم
برای اینکه درد و ورم آرام شود، برف‌های سفید را مانند کافور بر قلۀ دماوند گذاشته‌اند.
شو منفجر ای دل زمانه
وان آتش خود نهفته مپسند
دعوت آزادی‌خواهان به شورش علیه ستم و پرهیز از سکوت
ای دماوند که مانند قلب روزگار هستی، منفجر شو و راضی نباش آتش خشم خود را پنهان نگه داری.
خامش منشین، سخن همی گوی
افسرده مباش، خوش همی خند
دعوت به شکستن سکوت، اعتراض، نشاط و امید
ساکت نباش؛ سخن بگو و غمگین نباش؛ با خوشحالی بخند.
پنهان مکن آتش درون را
زین سوخته‌جان، شنو یکی پند
دعوت به اعتراض و آشکارکردن خشم و پندشنوی از شاعر
خشم درونت را پنهان نکن و از من رنج‌دیده یک پند بشنو.
گر آتش دل نهفته داری
سوزد جانت، به جانت سوگند
هشدار دربارهٔ پیامد سکوت در برابر استبداد
اگر آتش اندوه و خشم درونت را پنهان کنی و سکوت کنی، به جانت سوگند که همان آتش جانت را می‌سوزاند.
ای مادر سرسپید، بشنو
این پند سیاه‌بخت فرزند
پند به آزادی‌خواهان جامعه
ای دماوند که مانند مادری پیر و سپیدموی هستی، پند این فرزند بدبخت خود را بشنو.
برکش ز سر این سپیدمعجر
بنشین به یکی کبوداورند
توصیه به کنارگذاشتن ضعف و ناتوانی و به‌دست‌گرفتن قدرت
ای دماوند، روسری سفید برف را که نشانۀ ناتوانی است از سر بردار و بر تخت باشکوه آسمان پادشاهی کن.
بگرای چو اژدهای گرزه
بخروش چو شرزه شیر ارغند
دعوت به حرکت، قیام و مبارزه
ای دماوند، مانند اژدهایی بزرگ و هراس‌انگیز حرکت و حمله کن و مانند شیر خشمگین و قهرآلود فریاد بزن.
بفکن ز پی این اساس تزویر
بگسل ز هم این نژاد و پیوند
دعوت به ظلم‌ستیزی و نابودی حکومت ریا و ظلم
پایه و اساس ریاکاری را ریشه‌کن کن و این دودمان و پیوند ستمکاران را از هم بگسل.
برکن ز بن این بنا که باید
از ریشه، بنای ظلم برکند
دعوت به ظلم‌ستیزی و نابودی حکومت استبدادی
این بنای ظلم را از پایه نابود کن؛ زیرا باید ریشۀ ظلم و ستم را خشکاند.
زین بی‌خردان سفله بستان
داد دل مردم خردمند
دادخواهی از ستمگران و حاکمان مستبد
حق مردم خردمند را از این حاکمان نادان و فرومایه بگیر.
قصیده‌ای اجتماعی، توصیفی و غنایی از ملک‌الشعرای بهار در توصیف دماوند و دعوت مردم و روشنفکران به مبارزه با ظلم.
مراعات‌نظیر و تناسب فقط در قلمرو ادبی آمده‌اند و در devices خط‌کشی نشده‌اند؛ دو سوی تضاد نیز جداگانه مشخص شده‌اند.
مرورِ این درس تمام شد؟
تیکِ مرور فقط در همین مرورگر می‌ماند و پیشرفتت را در صفحهٔ شب امتحان نشان می‌دهد.
شرحِ کامل و قلمروها در درسنامهٔ همین درس.